SözcüSoner Yalçın16 Eylül 2020
Okunma: 11  
Oylama:  
 0
 0
 Oy Verebilirsiniz
Önceki Yazısı
Sonraki Yazısı
Soner Yalçın
Soner Yalçın
Soner Yalçın
16 Eylül 2020
Teyzen haklı dostum!
Sabah gazetesi dedi ki:"Özel sektöre küstah tehditler savurdu."Kimi Sabah yazarı "Teyzem devrim yapıyor",kimi Sabah yazarı"Açık konuş, derdini anlayalım"diye yazdı...Yeni Şafak'tanAkit'e iktidar yanlısı yayın organlarında sert tepkiler gösterildi.Hedeflerindeki isimCHP Genel SekreteriSelin Sayek Bökeidi!Halk TV'de şunu demişti iktisat doçenti Böke:- "CHP'nin iktidara gelmesi durumunda bazı şirketlerikamulaştıracağız."Bu durum banaİktisat Vekili Celal Bayar'ınHâkimiyet-i Milliye gazetesine verdiği demeci anımsattı:-"Devlet sosyalizminin faydalarını müteaddid misallerle teyit etmek mümkündür. Şu kadar söyleyeyim ki Almanya'da devlet sosyalizminin tatbiki pek güzel neticeler vermiştir." (16 Şubat 1921)Keza:Celal Bayar, Ödünç Para Verme Kanunu'nu meclis kürsüsünden savunurken,sermaye sınıfının keselerini doldurmak içintoplumsal sefaleti artırdığını ifade ettikten sonra,bunu sürdürmeleri hâlindekendilerine karşılık verileceğini sert dille ifade etti.Yani,kamulaştırmayapabileceklerini belirtti...Fakat.Zamanla Celal Bayar CHP içinde, -İsmet İnönü'nün söylemiyle ticari işleri her şeyin önünde tutan- liberal"aferistlerin"başını çekti.Selin Sayek Böke ise CHP içindeki liberal iktisatçıların başında gelirken "kamuculuğu" savunma noktasına geldi.GerekBayarve gerekseBöke'dekidönüşümünasıl açıklamak gerekiyorBAYAR'IN DÖNÜŞÜMÜTarih: 18 Eylül 1873.Kapitalizminilk büyük krizibaşladı."Büyük Depresyon"diye adlandırılan krizde; fabrikalar, bankalar battı, borsalar faaliyetlerini askıya aldı.Krizin yarattığı sonuçlar,başta İngiltere olmak üzere Almanya, ABD, Fransa, Rusya ve 20. yüzyılda "azgelişmiş ülkeler" olarak anılacak ülkelerde ağır oldu.Sanayisini gerçekleştirememiş,ithal mallar yüzünden yerli üretimini bozguna uğratmış, geri kalmış Osmanlı, krizden derin etkilendi; 1875'te borçlarını ödeyemez hale gelipmoratoryumilan edince maliyesi Avrupa tarafından kurulanDüyun-u Umûmiyedenetimine bırakıldı. Vs.Sonuçta krizin etkisi ile Avrupa'da hem rekabetçi piyasadantekelci piyasayageçildi hem de bu durum Birinci Dünya Savaşı'na yol açtı...O tarihe kadar Osmanlı münevverleri dünyaya hepliberal penceredenbakmıştı. Ancak Osmanlı'yı da çöküşe götüren liberal iktisat, düşünce dünyasında büyük hayal kırıklığı yarattı. İktisatta liberal anlayış sadecezenginlereyaramıştı...Bu gelişmeler Celal Bayar gibikurucu kadrolarınekonomi bakışında köklü değişime sebep oldu.İlk hedef Batı'ya olan ekonomikbağımlılığason vermekti. Milli egemenlik içintam bağımsızlıkşarttı...Popüler sözcük "Solidarizm" idi; dayanışmacılık! Bu anlayış, ekonomidekamu müdahaleciliğini savunan,emekçileri, yoksulları gözeten,sosyal devlet anlayışını hâkim kılanve toplumsal uzlaşmayı temel alan sistemdi...Solidarizm,1940'lara kadarTürkiye'de egemen görüş oldu. İkinci Dünya Savaşı ardından CHP'den kopupDemokrat Parti'yi kuran Celal Bayar toplumcusolidarist görüşleri terk edipdevletçilikten-halkçılıktan, liberalizme evrildi. Böylece...Osmanlı'nın 1838'de sömürgeci Avrupa liberal ekonomisineeklemlenme sürecitam bağımsızlıkçı Cumhuriyet kesintisi ardından- 1950'de tekrar hortladı...BÖKE'NİN DÖNÜŞÜMÜTarih: 15 Eylül 2008.ABD'nin dördüncü büyük yatırım bankasıLehman Brothers'ın iflasını açıklamasıyla kapitalizmin tekrar krize girdiği süreç başladı.Bu iflasıMerrill Lynch, sigorta firması American International Group, Washington Mutual ve Wachovia gibi bankalar takip etti. Vs.1929'dan sonra yaşanan2008buhranı,kapitalizmindünyayı etkileyenüçüncübüyük kriziydi.Liberalizme olan inançbir kez dahasekteye uğradı. 1980'