YeniçağArslan Tekin12 Eylül 2020
Okunma: 9  
Oylama:  
 0
 0
 Oy Verebilirsiniz
Arslan Tekin
Arslan Tekin
Arslan Tekin
12 Eylül 2020
Türkçenin üstünlüğünü kim savundu
Ali Şîr Nevâyî'yi ne kadar tanıyoruz 1441'de Herat'ta doğan ve 1501'de aynı yerde hayatını yitiren Nevaî, bütün Türk dünyasına hitap etmiştir. Herat'ta hükümdarlığını ilân eden Hüseyin Baykara'nın yakın dostuydu. Nevâyî'nın şiiri ve nesri öyle güçlü ki, Çağatay Türkçesine "Nevayî dili" denmiştir.Orta Asya'ya gidenler, özellikle Özbekistan'da, her yerde Ali Şîr Nevâyî adıyla karşılaşırlar. Tiyatronun adı Nevâyî'dir, caddenin adı Nevâyî'dir, durağın adı Nevâyî'dir, meydanın adı Nevâyî'dir. Çocuklara verdikleri isim de Ali Şir'dir.Nevâyî, Divan Edebiyatı'nın en doğurgan şair ve yazarlarındandır. (adsbygoogle window.adsbygoogle || ).push({}); Prof. Dr. Günay Kut, Ali Şîr Nevâyî'nin, divan şiirine Türk hayatından gelen millî ve mahallî unsurları kazandırdığını vurgular.Nevâyî'nin bir özelliği Farsçanın karşısında Türkçenin üstünlüğünü savunmasıdır.Muhakemetü'l-Lügateyn'inde şairlerin Farsça yazdığı bir devirde Nevâyî Türkçe yazarak bu dilin ifade kuvvetini ve Farsçaya göre üstünlüğünü ispatlamaya çalışmıştır. (Prof. Dr. F. Sema Barutçu Özender'in okunması gereken eseri: Muhakemetü'l-Lügateyn-İki Dilin Mukayesesi, TDK yayını.) Prof. Dr. Vahit Türk, uzun süredir, Nevâyî'nin eserleri üzerinde çalışma yürütüyor. Son olarak Türkiye Türkçesiyle Kitab-ı Münşeat'ı yayınladı.(Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayını, 313 s.)Sözü Prof. Dr. Vahit Türk'e bırakıyorum: "Ali Şîr Nevayî, hiç şüphesiz bütün Türkler için en önde gelen aydın ve kültür adamıdır. Kitab-ı Münşeat bu aydının yakın dostu ve hükümdarı olan Hüseyin Baykara'ya, şehzadelere ve dostlarına yazdığı bazı mektupların bir araya getirilmesiyle oluşmuş bir eserdir. Doğu Türk edebiyatının ilk münşeat örneği olan eser, on beşinci yüzyıl Türkistan tarihiyle ilgili değerli bilgiler vermesinin yanında dönemin insan ilişkileri ve sosyal hayatı hakkında da değerli bir kaynak özelliği taşır. (adsbygoogle window.adsbygoogle || ).push({}); Eserde yer alan mektupların içeriğine bakıldığında dönemin toplum ve kültür hayatı, insan ilişkileri, tarihe dair bilgiler, özellikle Baykara ile çocukları arasındaki ilişkilerin durumu ve bu ilişkilerde Nevâyî'nin konumu gibi on beşinci yüzyılın ikinci yarısındaki Türkistan tarihini aydınlatacak pek çok ipucu görülür. Ülkemizde Nevâyî eserlerinin metin yayınları neredeyse tamamlandı, ancak bu metinlerin gerektiği gibi işlendiğini söyleme imkânımız henüz yoktur